|

İLAÇLARDAKİ ŞİFRELER

Farmakoloji’nin en sevilmeyen ilaç adlarını ezberlemek olsa gerek. Önceden hiç duymadığımız bir kelimeyi ezberlemek kolay iş değil. Yabancı dil öğrenmekten bile daha zor aslında. Yabancı dil öğrenirken bir süre sonra yapılan tek şey; yeterli sayıdaki kelimeyi duygu ve düşünce düzleminde yeniden sıralamaktan başka bir şey değil. Sadece 100 kelime günlük iletişimi sağlamak için çoğu kez yeterli olabiliyor. Bu yönüyle baktığımızda farmakolojide işler daha zor. Çünkü on binlerce kendi başına devlet kelime sizi bekliyor.

Peki ilaç adları neye göre belirleniyor?

* Çoğu kez mekanizmlarından esinleniyor. Soyadı –mab ile biten ilaçlar bu grup içinde ilk akla gelenler. Bu soyad monoklonal antikorlar (Monoclonal AntiBody) için kullanılıyor. Ancak aslında bu isimlendirmede başka şifreler de var.

– Fare (mOuse) genetiği kullanılarak üretilenler: –Omab (örnek: Muromonab)

– İnsanlaştırılmış (hUmaniZed) veya karışık (mİXed) genetiğe sahip olanlar: –ZUmab, –mab (Örnek: BevaciZUmab, Ritumab)

* Reseptör antagonisti olan ilaçlara soyad olarak –AN veya –ANT beğenilebiliyor.

– Oksitosin reseptör ANtagonisti tokolitik ilaç: atosibAN

– Glikoprotein IIb/IIIa ANtagonisti antiagregan: tirofibAN

– Kannabinoid reseptör ANTagonisti: rimonabANT, taranabANT

– Bradikinin reseptör ANTagonisti: ikatibANT, deltibANT

– Büyüme hormonu reseptör ANTagonisti: pegvisomANT

* Bazen mekanizması hakkında çok daha fazlasını söyleyebiliyor.

FUL ESTrojen Reseptör ANTagonisti: FULvESTRANT

OREKSin reseptör ANTagonisti uyku ilaçları: suvOREKSANT, almOREKSANT

Cholesterol Ester TRAnsfer Protein İnhibitörü hipolipidemik ilaç: torCETRAPİb

– Fakör XA Direkt ANtagonisti antiagregan: rivaroXA-b (d) AN

VİRal MATürasyon İnhibitörü anti-HIV: beVİRİMAT

VİRal inTEGRAz inhibitörü anti-HIV: ralTEGRAVİR, elviTEGRAVİR

AMiLİN reseptör agonisti diyabetes mellitus ilacı: prAMLİNtid

– Glutamat AMPA reseptör antagonisti epilepsi ilacı: perAMPAnel

DOPAMin D1 reseptör agonisti hipertansiyon ilacı: fenoIDOPAM

AMİN yapıdaki nörotransmitterleri sinapsta biriktiren: amfetAMİN

ENdoTelin reseptör ANtagonisti pulmoner hipertansiyon ilaçalrı: bosENTAN, sitaksENTAN, ambriSENTAN

VAzoPresin resepTör ANtagonisti: koniVAPTAN, tolVAPTAN

* İlaç isimleri neden genelde –İN diye biter? Çünkü çoğu bir İNhibitördür.

– Muskarinik reseptörleri İNhibe eden: atropİN

– Kalsiyum kanal İNhibisyonu yapan antihipertansifler: nifedipİN , amlodipİN

– Histamin reseptörlerini İNhibe eden: simetidİN, famotidİN

* Bazen ilacın daha uzun (Long) etkili olduğu ilk harfi ile hatırlatılmaya çalışılabiliyor.

Lantreotid; oktreotid’den daha uzun etkili somatostatin analoğudur.

Liraglutid, eksenatid’den daha uzun etkili GLP-1 agonisti diyabetus mellitus ilacıdır.

* Bazen onu üreten laboratuvardan ismini alır.

WARFARİN= Winconsin Alumni Research Foundation ARİN

* Bazen etken maddenin kısaltılmış halidir.

– Gastrik ülserde kullanılan SUCRALFATE: SUCRose ALimunium octasulFATE

– Siklofosfamid’in ürotoksitesini engellemede MESNA: MerkaptoEtanSulfoNAt

* Bazen ait olduğu grubu ele vermeye çalışıyor.

KOLin esteri parasempatomimetikler: betaneKOL, karbaKOL

PROSToglandin analogları: karboPROST, dinoPROST, latanoPROST

– VazoPRESİN analogları: demoPRESİN, terliPRESİN, feliPRESİN

PÜRİN antimetabolitleri: merkaptoPURİN, azatioPRİN, tioGUANİN

– Pirimidin (SİTozin) antimetabolitleri: gemSİTabin, azaSİTidin

GABA analoğu epilepsi ilaçları: GABApentin, preGABAlin

– BifosfONAT yapıdaki osteoporoz ilaçları: aledrONAT, pamidrONAT

– Aminoasit (DOPAmin) prekürsörü olan ilaçlar: metilDOPA, levoDOPA, karbiDOPA, droksiDOPA

* Bazen yan etkisi hakkında bilgi verilmeye çalışıyor.

İOD‘dan zengin olduğu için tiroid disfonksiyonu yapan aritmi ilacı: amİODaron (bu özelliği olmayanlar dronedaron, selivaron)

* Bazen karışıklığı engellemek için küçük şifreler içeriyor.

– Anti-roid ilaç: memazol; Bir NSAİİ: meTAmizol

– Bir Diyabet ilacı: klorpropamiD, Bir antipsikotik: klorpromazin

* Bazen isimlerini mitolojiden alıyor.

Morfin kelimesi Yunan mitolojisinde düşlerin tanrısı Morpheus kelimesinden esinlenerek üretilmiştir.

* Bazen tek harf ile bir şeyler anlatmaya çalışıyor.

– Yeni nesil anti-Psikotiklerin hemen hepsinde P harfinin geçmesi bir tesadüf değildir: klozaPin, ariPiprazol, risPeridon, olanzaPin, Paliperidon, ziPrasidon

– Veya potasyum kanal aktivatörlerinin bir kısmında K harfinini geçmesi: minoKsidil, diazoKsid gibi

Gördüğünüz gibi ilaçlara ismini verenler de onu ezberlemeyi düşünenler gibi dertli, şifreler ile karışıklığı azaltmaya çalışıyor. İlaç adlarındaki şifreleri bilmek farmakolojide daha kolay yol almak için önemlidir. Bunlardan çok daha fazlası Altun Farmakoloji toplantılarında ve seminerlerinde..

Selamlar, sevgiler…

Ahmet ALTUN, MD
Altun Temel ve Klinik Farmakoloji
Facebook: Ahmet Altun Farmakoloji İki

Bu yazı 7508 defa okundu.


Yazarın diğer yazıları :

Yorum yapın :